Le concert des casseroles

Op 6 november 2007 schreef ik onder de titel “Kwa na Kwa” over mijn bezoek aan de Centraal Afrikaanse Republiek. Ik eindigde als volgt: “Het was een boeiende trip geworden en de kans is reëel dat ik er nog heen zal moeten. Gewoontegetrouw zal ik daar uiteraard over berichten.” Belofte maakt schuld… en hoewel ik er niet meer naar toe ben gegaan, valt er heel wat te berichten.

Zoals het feit dat er op 21 december 2007 in de lokale krant “Les Collines de l”Oubangui” een editoriaal verscheen van de hand van hoofdredacteur Faustin Bambou waarin de Minister van Energie en de Minister van Buitenlandse Zaken ervan werden beschuldigd meer dan 10,5 miljoen € te hebben verduisterd. Deze som zou bestemd zijn geweest voor het betalen van een deel van het achterstallig loon waarop de Centraalafrikaanse ambtenaren nu al maanden op wachten en zou zijn betaald door Areva, een Franse bedrijf dat in de Republiek uraniummijnen ontgint. Precies in het kader van een geschil met betrekking tot die ontginning, was ik door de regering aangesteld om te onderhandelen met Areva.  Zou het echt toeval zijn dat ik op 24 december 2007 een brief van de gediskrediteerde Minister van Energie ontving waarin, zonder enige uitleg, een einde werd gesteld aan mijn mandaat?   

Hoedanook, het editoriaal lokte een storm van protest uit onder de betrokken ambtenaren en de bevolking in het algemeen en op 2 januari 2008 riepen de voornaamste vakbonden een nationale staking uit van 8 dagen. Hierop werd Faustin Bambou door de politie gearresteerd en door het openbaar ministerie vervolgd wegens “het aanzetten tot het verstoren van de vrede” en “het rebelleren tegen ‘s lands instellingen”. De Reporters Sans Frontieres en de lokale journalistenbond sprongen op de blokkades en riepen een 2-daagse persboycot uit.  Ondertussen werd ook de directeur van de nationale radio-omroep door het bevoegde Ministerie, zonder officiële reden, ontslagen en vervangen door… de commicatieverantwoordelijke van Kwa na Kwa, de politieke partij van President Bozize. De vakbonden verlengden op hun beurt de nationale staking en riepen Bangui uit tot “ville morte”. Het handelsleven viel stil, de scholen bleven dicht, de vervoersmaatschappijen reden niet. Gelukkig was er wel nog muziek, meer bepaald “un concert des casseroles”, een protestmars waarbij de deelnemers musiceerden op lege potten en pannen, symbool voor hun lege maag, bij gebrek aan geld en dus aan eten.

Uiteindelijk leidde al deze protesten op 18 januari 2008 tot het ontslag van de regering van Eerste Minister Elie Doté. Gisteren is een nieuwe ploeg aangesteld met daarin een aantal nieuwkomers en… uiteraard de beschuldigde Minister Van Energie. Gisteren is ook Faustin Bambou door de Correctionele Rechtbank van Bangui tot 6 maanden effectieve gevangenisstraf veroordeeld en tot betaling van 1 € schadevergoeding aan de betrokken ministers. Wie zegt nog dat justitie traag werkt? En o ja, men zou het nog vergeten, ondertussen is de veiligheidssituatie in het noorden van het land weer danig verslechterd. Er zouden weer meer dan 300.000 vluchtelingen zijn geteld. 

Zoals je kan vastellen, ben ik dit verhaal nu al enkele weken aan het volgen. Ik heb me in die period al meermaals afgevraagd wanneer de internationale pers daar eindelijk eens zou over berichten. Niet dus. Ondertussen weet ik wel alles over het liefdesleven van Sarkozy, over de cocainefeestjes van veldrijder Tom Van Noppen om zijn ontslag te vieren en over decadente champagnefeestjes op het Brusselse autosalon om 100.000 bezoekers minder en de geringe belangstelling voor de milieuvriendelijke auto’s te vieren. 

En nu we toch de weg van het lichte amusement zijn ingeslaan, tijd voor ”Mtwara Close”. Nadat het eventjes stil is geweest rond ons huispersoneel, was het deze week alle hens aan dek. Anna (voor de niet zo trouwe lezers, onze vaste babysit) kondigde, wenend, aan dat haar moeder ernstig ziek was en dat ze enkele dagen afwezig zou zijn om haar in het ziekenhuis te bezoeken. Nuru (huishoudster no. 1) kondigde, eveneens wenend, aan dat de broer van haar zus was overleden dat ze enkele dagen afwezig zou zijn om de begrafenis bij te wonen. En ook Gloria (huishoudster no. 2) begon te wenen, van blijdschap weliswaar, toen ze telefonisch de geboorte van haar zoontje en haar afwezigheid gedurende 3 maanden aankondigde. 

Iets minder blij zijn verdachten die dezer dagen in voorlopige hechtenis worden vastgehouden in de gevangenis van Dar es Salaam.  De twee vrachtwagens waarmee zij naar de rechtbank worden vervoerd om hun proces te kunnen bijwonen doen het immers niet meer. De ene was bij een ongeval betrokken en is in de gracht gereden. Het zal meerdere weken duren vooraleer hij is hersteld. De andere, tot op de draad versleten, is gewoon in panne gevallen en is zelfs naar Afrikaanse normen niet meer te herstellen. Alle strafzaken zijn nu voor onbepaalde duur uitgesteld.  

Tenslotte, las ik deze week in een editoriaal van de Tanzaniaanse krant The Guardian nog dé oplossing voor het aanslepende conflict in de Oost-Congolese Kivu streek. Aangezien dit de belangrijkste lokale krant is, ga ik ervan uit dat ook Minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht het heeft gelezen. Het stukje gaf duiding over de uitbuiting, het geweld en het banditisme dat die streek ook vandaag nog teistert en legde de schuld hiervoor bij de oude kolonisator, koning Leopold II, die er honderd jaar geleden immers precies dezelfde praktijken zou hebben op nagehouden.  De journalist besloot: “We conclude by saying that the problem with Congo lies in the existence of King Leopold’s ghost. Once this ghost is exorcised then Congo will become a haven of peace”. Spijtig genoeg is ook deze vlijmscherpe analyse niet door de internationale pers opgepikt. Gelukkig was uw Kuifje in Afrika wel alert.

Groeten, Karel.