The ugly face of Africa

Zo heb ik het fenomeen “corruptie” ooit al weten omschrijven en de laatste weken was het hier alleen maar van dat.

Eerst was er de verkiezingsfraude in Kenia. Zittend president Kibaki zou de presidentsverkiezingen gewonnen hebben van oppostieleider Odinga terwijl de partij van deze laatste in de parlementsverkiezing (die gelijktijdig werd gehouden) de partij van Kibaki versloeg met 96 zetels tegen 36. Heel bizar was dat omdat Kibaki en Odinga ook de voorzitters zijn van hun respectievelijke partij en er dus vanuit mocht worden gegaan dat het resultaat van de parlements- en presidentsverkiezing in dezelfde lijn zou liggen. Het werd nog erger toen president Kibaki nauwelijks een uurtje na de bekendmaking van de uitslag al werd ingezworen, met alle belangrijke gasten daarop aanwezig, alsnog ze vooraf al waren opgetrommeld, verzekerd van de overwinning van Kibaki. De gevolgen zijn U bekend. Het verarmde deel van de bevolking kwam massaal op straat, gefrustreerd dat de rijke en corrupte Kibaki het had gehaald van de kandidaat van de verandering en de hoop op beterschap, Odinga, en werd door het leger en de politie terug naar huis geschoten en geknuppeld. Daarbovenop werd de onrust nog eens aangewakkerd door een tribaal, etnisch discours van de Luo’s (waartoe Odinga behoort en die ook wel eens aan de vetpotten – die de staat toch is – willen zitten) versus de Kikuyu’s (van Kibati). Zoals de geschiedenis leert zijn Afrikanen heel gevoelig voor dat soort retoriek. Net omdat er geen georganiseerde staatssteun bestaat in de vorm van sociale zekerheid of iets dergelijks, moeten zij in geval van moeilijkheden of tegenslagen een beroep doen op de mensen in hun onmiddellijke omgeving, in de eerste plaats hun familie, in de tweede plaats hun dorp, hun stam, hun etnische afkomst. Machtsbeluste politici appeleren graag aan die etnische, tribale ideniteit onder het mom van “stem voor mij want ik ben van jouw stam en dus te vertrouwen”. Ik heb Guy Verhofstadt of Jo Vandeurzen, daarentegen, nog nooit horen vragen om op hen te stemmen omdat ze Oost-Vlaming of Limburger waren. Geheel naast de kwestie maar een leuk weetje tussendoor over de Luo’s: voor hen is een begrafenis geen treurige aangelegenheid maar wel een geweldig sexfeest, de overleden stambroeder moet immers zo snel mogelijk worden vervangen door een nieuwe om aldus de getallensterkte van de stam op peil te houden… en daar beginnen ze aan op de begrafenis zelf.  Soit.   

Ondertussen voelt buurland Tanzania de gevolgen van de Keniaanse crisis. De veiligheid in het noorden komt in gedrang door de aanwezigheid van hulpbehoevende Keniaanse vluchtelingen. Een aantal producten die normaal uit Kenia worden ingevoerd worden schaars en dus duur. Het aantal toeristen daalt aangezien de trekpleisters Serengeti, de Ngorogorokrater en de Kilimanjaro tegen de Keniaanse grens liggen en dus vanuit Nairobi worden aangevoerd. Door de veiligheidsproblemen aldaar en een tekort aan brandstof op de luchthaven (waardoor er niet kan worden bijgetankt om terug te kunnen vertrekken) zijn vele vluchten op Nairobi echter geannuleerd. Er zijn grote vertragingen in de haven van Dar es Salaam die de toestroom van containerschepen, die nu de haven van Mombassa vermijden, niet kan verwerken. En ga zo maar door. Velen hier houden hun hart vast nu de verzoeningsgesprekken tussen beide kampen zijn mislukt en de oppositie haar protestacties wil hervatten. Maar meer daarover bij de collega’s van Terzake, om 20.00 op Canvas.

Tanzania lijkt wat corruptie betreft niet te moeten onder doen voor haar buurland. Twee voorbeelden. Tot afschuw van de gehele nationale en zelfs internationale pers is deze week de hoofdredacteur van een krant in zijn kantoor door vijf gemaskerde mannen aangevallen met machetes en overgoten met een bijtend zuur. Het motief van de aanval zou de kritische pen van de man in kwestie zijn. Hij zou al menig corruptieschandaal aan de kaak heeft gesteld, voornamelijk in de lucratieve mijnindustrie, waarbij hij niet schuwde om namen te noemen. Daar moest maar eens einde aan komen. In dezelfde week raakte ook bekend dat president Kikwete gouverneur Bellali van de Tanzaniaanse Nationale Bank heeft ontslaan. Uit een onafhankelijke doorlichting van de Bank was immers gebleken dat de Bank 120 miljoen dollar had betaald aan een aantal bevriende bedrijven zonder dat daarvoor tegenprestaties waren geleverd. In de pers wordt het ontslag omschreven als een historische mijlpaal en als het ultieme bewijs dat het Tanzania menens is in de strijd tegen de corruptie. Ook de buitenlandse donoren zijn prompt op de kar gesprongen, de Verenigde Staten op kop. Zij hebben nu hun grootste hulpprogramma in de geschiedenis aangekondigd, meer dan 700 miljoen dollar zogenaamde “budget support” aan Tanzania. Dat soort steun zien de Afrikaanse leiders het liefst komen aangezien ze het geld naar eigen goeddunken en quasi zonder verantwoording kunnen besteden, dit in tegenstelling tot dedictated support waar het geld op aangeven van de donor verplicht voor dit of dat project moet worden aangewend. Met hun steun geven de Verenigde Staten een schouderklopje aan Kikwete en dus aan de gematigde krachten in de explosieve Oost-Afrikaanse regio. Tegelijk willen ze de toenemende invloed van China in de regio, dat hier op zoek is naar olievoorraden, mineralen en afzetmarkten daarvoor de lokale machtshebbers paait met grote infrastuctuurwerken, terugschroeven.  

Ook onze voormalige kolonie, Congo, kan er wat van. Daar werd deze week een militair veroordeeld voor de moord enkele jaren geleden op een tante van president Kabila. Op zich niets bijzonder ware het niet dat de dader tevens werd veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding aan de familie van het slachtoffer van 36 miljoen dollar! Nog straffer wordt het nu blijkt dat de effectieve betaling van de schadevergoeding ten laste is gelegd van de Congolese staat aangezien deze volgens de rechter nalatig zou zijn geweest in de bescherming van de presidentiele familie. Of hoe de bankrekening van de familie Kabila en dus van president Kabila zelf, met een beetje hulp van het gerechtelijk apparaat en op schijnbaar volkomen legale wijze, met 36 miljoen dollar wordt gespijsd uit de Congolese staatskas.   

In “Mtwara Close” viel er deze week goed nieuws te melden. Vooreerst, werd onze client over de gehele lijn in het gelijk gesteld in een internationale arbitrage waarop ik vorig jaar zowat het gehele jaar heb gewerkt.  Het was voorpaginanieuws in heel wat Tanzaniaanse kranten en ook een aantal internationale nieuwsbronnen hebben het opgepikt. Verder, kan ik ook niet langer de invloed ontkennen die van mijn weblog uitgaat. Nadat ik enkele weken geleden het nieuws bracht over de onfortuinlijke patientenwissel in het MOI ziekenhuis zijn een aantal dokters ontslagen en is het slachtoffer met de pijnlijke knie (en sindsdien ook met een zeer pijnlijk hoofd) op kosten van Tanzaniaanse regering naar India gebracht voor verdere, deze keer hopelijke juiste, behandeling. Volgens de laatste berichten, zou het goed gaan met de man. En na mijn berichtgeving over de nieuwe minimumlonen in Tanzania, heeft de Minister van Arbeid beslist om het minimum van 150.000 Tsh, dat normaal van kracht ging op 1 januari, te herleiden tot 80.000 Tsh. De Tanzaniaanse werkgeversorganisaties zijn me zeer dankbaar, de vakbonden iets minder. Tenslotte, introduceerde een bevriend expatkoppel hier deze week het concept ”timesharing”, niet van een vakantiehuisje, wel van personeel. Toen Leen onze tuinier/bewaker/ashari Justin om een boodschap wou sturen, bleek de brave man daar geen tijd voor te hebben. Hij had immers een telefoontje gekregen van dat bevriend koppel met het verzoek om hun zoontje van school op te pikken en hem naar ons thuis te brengen. Daar moest hij er maar een beetje mee spelen (want wij waren er niet) en ze zouden hem later komen ophalen. Dit alles gebeurde zonder ons medeweten. Toen Leen zich daar later over bekloeg bij de bevriende moeder was het antwoord: ”yes but Leen, I don’t have have a problem with that… if you want to do something with your ashkari, just give me a call”. Volgens Leen de wereld op zijn kop: “No, Suzzy [fictieve naam om de betrokkene niet in verlegenheid te brengen], you don’t understand … it is our askari … so if you want to do something with our askari, just first give me a call … not the other way around”. Twee vrouwen die vechten om dezelfde man, een universieel thema, van alle tijden… ook hier in Tanzania.  

Groeten, Karel