Aasgieren

Vandaag wordt het geen leuk verhaal. De wekelijkse uitzending van “Mtwara Close” wordt onderbroken, gelet op de omstandigheden. Het zit namelijk zo. 

In “a friend of Haydom en zoveel meer” van 8 oktober 2007 schreef ik: ”Verhaallijn 1: tuinier/nachtwaker John wordt uit het voormalige ouderlijk huis gezet door zijn broers en zussen die het huis willen verkopen. John wil het huis zelf wel kopen maar wil daarvoor 2.500 dollar bij ons lenen. We hebben geweigerd”. Ik dacht niet dat ik daar ooit nog op zou (moeten) terugkomen.

Een tweetal weken geleden sprak John ons opnieuw aan over het huis. Uit zijn warrige uitleg begrepen we dat zijn ouders al 10 jaar waren overleden en dat hij daar sindsdien gratis woonde. Hij verhuurde blijkbaar ook een kamer van het huis en hield de opbrengst daarvan voor zichzelf. Dat was een doorn in het oog van de broers en zussen die het huis wilden verkopen. Hij vroeg ons opnieuw om financiele steun. We legden hem uit dat dat onmogelijk was maar dat ik wel bereid was om hem juridisch bij te staan om ervoor te zorgen dat hij zou krijgen wat hem toekwam. Hij liet me een aantal documenten achter die ik met collega’s doornemen, mijn juridisch swahili is immers nog niet optimaal. Ik vergat de documenten mee naar kantoor te nemen.

Woensdag kwam John niet opdagen. Zeer ongebruikelijk. Hij had nog geen enkele dag verstek laten gaan, hij was ook altijd stipt op tijd. Hij had een GSM maar hij had ons niets laten weten. Onze andere mensen wisten ook van niets. De nieuwe nachtwaker Leivson, die normaal net twee dagen verlof had, werd opgetrommeld om John te vervangen. Op donderdag nog steeds geen John, nog steeds geen nieuws. Onze diefstal van eerdere weken geleden en de daaropvolgende verdwijning van nanny Grace in het achterhoofd, controleerden we of er in het huis iets was verdwenen. Niet dus. Vrijdagvoormiddag stuurden we ongerust onze dagwaker/tuinier Justin op pad om John thuis te gaan zoeken. Misschien had hij wel een ernstige malaria aanval gekregen en kon hij ons daarom niet verwittigen? 

Justin was nog onderweg toen we een telefoontje kregen van Ali, een Libanese vriend die hier een bedrijf runt en die ons John aan de hand had gedaan. John was immers de broer van een van Ali’s beste werkkrachten. De familie van John had Ali gebeld met de het verzoek om ons te contacteren … John was dood… hij had zich opgehangen na een uit de hand gelopen ruzie met de familie … over de verkoop van het ouderlijke huis.  We stonden en staan nog steeds perplex. John is er niet meer. Dinsdag nog aan onze poort, vandaag aan die van Sint-Pieter.  Hij zal ongetwijfeld binnen mogen want hij was een goed mens.

Het doet wel vragen rijzen. Hadden we hem toch niet beter moeten helpen? 2.500 dollar is nu ook niet onoverkomelijk. Of, belangrijker, hadden we zijn vraag om hulp niet beter moeten kunnen inschatten? Maar kan dat wel? Ik word constant, zowel op kantoor als prive, aangesproken door mensen die problemen hebben en geld vragen. Alle expats maken dat mee. We ontwikkelen daarvoor een soort beschermingsmechanisme, van regeltjes en principes. Donderdagavond, dus voor ik het wist van John, sprak ik daar nog over met twee vrienden. De ene weigerde een lening op een lening. Hij kende dus geen nieuwe lening toe als niet eerst de vorige lening was terugbetaald. De andere kende geen lening toe boven het bedrag van het maandelijkse salaris van de betrokkene.  Mathematische regeltjes die ervoor zorgen dat je niet over het onderliggende probleem zelf hoeft na te denken maar die wat mij betreft in de praktijk niet werken. Een voorbeeld.

Een tijdje geleden leenden we nachtwaker Crosby een som van 100.000 Tsh, net iets meer dan zijn maandsalaris, terug te betalen over tien maanden. De andere 100.000 Tsh. die hij nodig had, deden we hem cadeau. Het was voor de goede zaak: de scholing van zijn dochter, zowat het enige middel voor de Tanziaan om zich aan zijn armoede te onttrekken. Worden bovenvermelde regels toegepast, dan hoeft Crosby de eerste 10 maanden niet meer aan te kloppen, wat ook de moeilijkheden mogen zijn. Enkele weken later was het echter al prijs, Crossby’s vader werd ernstig ziek. ”Boss, problem, father is very sick… would like loan for medicine”. Kostprijs 50.000 Tsh. Ben je wel bereid om de dochter te helpen maar laat je de oude man lijden? Niet dus, we kenden ook die lening toe. Spijtig genoeg hielpen de medicijnen niet meer en overleed de man… ergens in een dorpje in Malawi. “Problem, boss, father died … I am the only son, want to go home to pay respect to my mother, want to visit the grave”. Kostpijs voor een busticket … meer dan 100.000 Tsh. Lening nummer 3 was een feit. Het aantal toegelaten leningen was daarmee ruimschoots overschreden, het toegelaten te lenen bedrag uiteraard ook. Maar Crosby had problemen en we hebben hem geholpen.

De volgende die - ”problems, boss” - kwam aankloppen was John. We hebben hem afgescheept. Ondertussen is Crossby ontslaan (doch niet zonder eerst zijn schulden kwijt te schelden) en is John dood.  Het stemt tot nadenken. Nog dit … luttele uren nadat we het nieuws hadden vernomen, zijn we, via Ali, door de familie telefonisch gecontacteerd… dat ze het geld wel zouden komen afhalen. Welk geld … riep ik gedegouteerd tegen Leen die de telefoon had beantwoord. De familie was ervan overtuigd dat John bij ons een spaarpotje had bijgehouden … dat geld dus … en daarbovenop zijn salaris van november, het is immers bijna het einde van de maand. Onvoorstelbaar toch … als in een nationaal wild park… de prooi is nog maar net opengereten en de aasgieren cirkelen al boven het karkas. We proberen ze te verjagen. 

Volgende week pak ik de draad weer op met een ongetwijfeld veel opbeurender verhaal. John, bedankt en het ga je goed. 

Groeten, Karel.